Δευτέρα, 3 Νοεμβρίου 2014

Ο ρόλος της ποίησης στον 21ο αιώνα

Ο Γάλλος κοινωνιολόγος Ε. Μορέν είχε δηλώσει ότι ο 21os αιώνας θα είναι ο αιώνας της Ποίησης.

Ο προηγούμενος αιώνας σημαδεύτηκε από δύο Παγκόσμιους πολέμους,την Οκτωβριανή Επανάσταση,την περίοδο του λεγόμενου ψυχρού πολέμου ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις, δικτατορίες, τοπικούς πολέμους, την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Εν μέσω αυτών των συγκλονιστικών γεγονότων που στιγμάτισαν τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων, η Ποίηση διαμόρφωσε το νέο της πρόσωπο μέσα από σύγχρονα λογοτεχνικά κινήματα–τεχνοτροπίες που έκαναν την εμφάνισή τους εκείνη την εποχή (μοντερνισμός,υπερρεαλισμός, μετα-συμβολισμός, μετα-υπερρεαλισμός). Παράλληλα, υπήρξαν ποιητές-ποιήτριες που φυλακίστηκαν, εξορίστηκαν ή ακόμα και δολοφονήθηκαν για τη γραφή και τα πιστεύω τους αποδεικνύοντας για άλλη μια φορά την άμεση σχέση της Ποίησης όχι μόνο με την βαθιά υπαρξιακή αναζήτηση του ανθρώπου αλλά και με την πολιτική και κοινωνική του υπόσταση, την ανάγκη του να εκφράσει και να υπερασπιστεί πανανθρώπινες αξίες όπως την ελευθερία, τη δικαιοσύνη, την αξιοπρέπεια. Ενδεικτικά αναφέρω τον Ναζίμ Χικμέτ, τον Γιάννη Ρίτσο, την Αννα Αχμάτοβα, τον Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκυ, τον Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα,τον Πάμπλο Νερούντα.

Στην δεκαετία του '80 η Ποίηση εμφανίζεται με περισσότερη εσωστρέφεια, ερμητικότητα και αυτοαναφορικότητα ανάλογη με την αδιάφορη και απρόσωπη συλλογική εικόνα της κοινωνίας, μέσα σε ένα γενικότερο εγωκεντρικό και ατομικιστικό πλαίσιο. Η εμφάνιση του διαδικτύου ευνόησε την εύκολη πρόσβαση και τη διακίνηση της Ποίησης,την ευρεία δημοσίευση ποιημάτων γνωστών ή και άγνωστων μέχρι τότε ποιητών, αλλά δεν συνέβαλε -μέχρι τις μέρες μας τουλάχιστον- στη διαμόρφωση μιας διαφορετικής ποιητικής γραφής ως προς το ύφος, τη δομή του περιεχομένου,την εμφάνιση μιας νέας καινοφανούς τεχνοτροπίας. Η αρχή του 21oυ αιώνα βρίσκει τον κόσμο μας σε πλήρη αναταραχή και ανασφάλεια, με πολεμικές συρράξεις και την οικονομική κρίση να πλήττει με ανυπολόγιστες συνέπειες την καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Τα τελευταία χρόνια διοργανώνονται εκδηλώσεις-συζητήσεις όπου τίθεται εναγώνια το ερώτημα Γιατί η Ποίηση; Ποιος ο ρόλος της στην εποχή της κρίσης; Η Ποίηση καλείται να απολογηθεί και να απαντήσει τι μπορεί να προσφέρει αυτούς τους χαλεπούς καιρούς. Και μοιάζει σαν να θέτει το ερώτημα αυτό ο άνθρωπος στον ίδιο του τον εαυτό: Γιατί υπάρχει η Ποίηση λοιπόν;

Παρ’όλο που τα πρώτα σημάδια δεν είναι ενθαρρυντικά, δεν γνωρίζουμε ούτε πως θα εξελιχθεί η γενικότερη κατάσταση ούτε τις συνθήκες που θα επικρατήσουν στον αιώνα που ζούμε. Δεν γνωρίζουμε ακόμη την εξέλιξη και την πρόοδο της τεχνολογίας (όχι μόνο του διαδικτύου) και τις επιπτώσεις που θάχει στη σκέψη και στη ζωή του ανθρώπου. Όμως γνωρίζουμε την επιθυμία του να εκφραστεί, να καταγράψει ή και να προπορευτεί της εποχής του - και αυτό έχει αποδειχθεί από τους αιώνες ποιητικής γραφής που προηγήθηκαν. Αν θα προκύψει η εκφορά ενός νέου ποιητικού λόγου είναι άγνωστο ακόμα, αφού εξαρτάται από τις ιστορικές συνιστώσες αλλά κυρίως από το ίδιο το ανθρώπινο πνεύμα και το πώς θα λειτουργήσουν τη δεδομένη εποχή τα αντανακλαστικά του.


Φανή Αθανασιάδου

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου