Παρασκευή, 24 Οκτωβρίου 2014

«Η ηλικία της παραδοχής» του Βαλάντη Βορδού

Οι ιστορίες στα αυτάκια των βιβλίων είναι πολύ ενδιαφέρουσες, αν μπει κάποιος στον κόπο να τις προσέξει. Το αυτάκι της ποιητικής συλλογής του Βαλάντη Βορδού διηγείται κι αυτό μια τέτοια ενδιαφέρουσα ιστορία: είναι αρτεργάτης και εποχιακός αγρότης. Νομίζω ότι αυτό είναι το πρώτο ποίημα της συλλογής. Η συλλογή ξεκινά από το αυτάκι, κλιμακώνεται όμως πολύ γρήγορα.

Θα περίμενε κανείς ότι ένας απλός άνθρωπος σαν αυτόν που υπαινίσσεται το αυτάκι του βιβλίου, θα έγραφε μια ποίηση απλή, ίσως κι ακατέργαστη. Τουναντίον όμως. Η ποίησή του έχει βάθος,ανατέμνει την πραγματικότητα σε βαθύτερα επίπεδά της, κυρίως όμως μιλά στην καρδιά, με μια δραματικότητα που κάποτε η έντασή της ξαφνιάζει. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού που περιγράφω είναι το ποίημα «Κίτρινη τρικυμισμένη μου θάλασσα». Θα τονίσω αυτό το «μιλάει στην καρδιά». Κι άλλοι ποιητές το προσπαθούν, με αμφίβολα όμως αποτελέσματα, γιατί μιλούν από το κεφάλι τους. Εδώ έχουμε συγκίνηση ατόφια, εκφρασμένη καλά («Τη μέρα που έφυγε η Γκρέτα/ραγδαίες βελόνες/ανασήκωναν το δέρμα της θάλασσας»).

Όχι ότι δεν θα μπορούσε να μην είχε αναπαράγει λέξεις και φράσεις τετριμμένες («Δεν νιώθω καλά/οι μέρες περνούν ίδιες μπροστά στα μάτια μου/έπειτα το μαύριο λεπταίνει γίνεται μια δέσμη/το κεφάλι μου γυρίζει,/ο κόσμος ακίνητος μένει»). Σίγουρα υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης, όμως το ζήτημα δεν είναι αυτό, καθόλου. Υπάρχει μια άλλη δύναμη που διαπνέει τη συλλογή και της χαρίζει απροσδόκητη δυναμική: η ταπεινοφροσύνη. Για να αφουγκραστεί ο αναγνώστης τις σκέψεις του Βορδού πρέπει να σκύψει προς το μέρος του, γιατί εκείνος μιλά χαμηλόφωνα, με συστολή, μια συστολή που πιθανότατα υπαγορεύει η μεγάλη του ευαισθησία. Το παραδέχεται, άλλωστε, και ο ίδιος: «υπήρξα ευαίσθητος και μοναχικός/αυτό να έχετε υπόψη σας/για μένα όταν μιλήσετε».

Όμως αυτός ο ευαίσθητος και μοναχικός άνθρωπος υπάρχουν στιγμές που συγκλονίζεται ολόκληρος από τον έρωτα ή τον θρήνο. Χαρακτηριστική του δεύτερου είναι η επαναλαμβανόμενη παρουσία του νεκρού πατέρα στα ποιήματά του. Του νεκρού πατέρα, του αγέννητου γιου... ο Βαλάντης Βορδός πάντα έχει να παλέψει με μια απουσία.

Μου άρεσαν τα σχήματα λόγου και οι μετασχηματισμοί του: «Την επόμενη νύχτα φόρεσε ανάποδα/τον εαυτό του/του έσφιξε το χέρι και τράβηξε/κατά τη θάλασσα». Μου άρεσε επίσης η ευρηματικότητά του: «Αλλαγή σκηνικού/το τοπίο κοίταζε αυτόν/άνθρωπος και τοπίο το ίδιο αίμα/εξανθηματικό και αφρώδες/σαν ξαφνική μπόρα στον Θερμαϊκό».

Πιστεύω πως ο Βαλάντης Βορδός είναι μόλις ένα κλικ μακριά από μια συλλογή που θα μας καταπλήξει. Εύχομαι αυτή να είναι η αμέσως επόμενή του.

Χριστίνα Λιναρδάκη

Δύο ποιήματα που μου άρεσαν ιδιαίτερα:

ΚΙΤΡΙΝΗ ΤΡΙΚΥΜΙΣΜΕΝΗ ΜΟΥ ΘΑΛΑΣΣΑ

στη Χαριτίνη

Ο σκύλος που έπαιζε
στην παραλία ένα μακρύ απόγευμα
σκάβοντας
με τα νύχια μπηγμένα στο μυαλό του
- βαλς με τραχειοτομή χορεύει
με το φεγγάρι απόψε
ενδοστρεφή χαμόγελα για κάθε πανικό
ένα ποίημα μ’ ένα μαχαίρι στην πλάτη γυρνά
από δωμάτιο σε δωμάτιο κρατώντας
ένα ποτήρι λευκό κρασί –
δάγκωνε τον ήλιο
κάνοντάς τον κόκκινο
γεμάτον ραγάδες και ουλές.

Στα βράχια ακουμπισμένη
διάβαζες Τραϊανό και Μαστοράκη
ένα τρένο ρίγος διάσχιζε κάθετα το αίμα μου
μέχρι που νύχτωνε η γενική μου κάτοψη
τα φώτα έσβηναν στην εθνική του θανάτου
στην εθνική του μυαλού.

Ένα παλιό πάθος αέρας δυνατός
έμπαινε απ’ τους αμφιβληστροειδείς
- αλλ’ εδώ μην χτυπάτε δεν μένει κανείς
ούτε θα βγει να παίξει το απόγευμα.

Μ’ ένα νυστέρι και λίγο ιώδιο
μια μέδουσα θα βάλω
στην τρύπα στο γόνατό σου
να κλείσει η πληγή
να παραβγούμε μέχρι τον φάρο
σκάβοντας στην άμμο να βρούμε
τα πρόσωπά μας αγάπη μου θύελλα.

Απέραντη κίτρινη τρικυμισμένη μου θάλασσα.



ΜΕ ΤΟ ΣΤΥΛ ΤΟΥ Α.Τ.

Η τελευταία χαρά σαπίζει ιδεώδης

Είναι γιατί το θαύμα
ήρθε πίσω απ’ την πλάτη σου
κρατώντας μαχαίρι
Πράγμα
που συμβαίνει σε όσους
γεννήθηκαν με πανικό στα σωθικά.

Ξέρεις
εκείνα τα μικρά στιλέτα αίματος
κάνουν καλά τη δουλειά τους.

Ώσπου μια μέρα
άρχισε να «χιονίζει αίμα»
και όλοι κρύφτηκαν
σκέπασαν τα πρόσωπά τους
με τα δάχτυλα.

Μάθανε απ’ τις εφημερίδες
πώς στην Γκουστέζα
οι εξατμίσεις
εκδικούνται τα θαύματα
που πλησιάζουν πισώπλατα.



2 σχόλια: