Τρίτη, 7 Οκτωβρίου 2014

«Πεπραγμένα» Α΄ Τόμος (Ποιήματα 1974-1997) του Γιώργου Καραντώνη

Ο Γιώργος Καραντώνης, σύντομα βιογραφικό του οποίου μπορείτε να δείτε στην ενότητα «Αρθρογράφοι», έχει δημοσιεύσει 23 ποιητικές συλλογές, μερικές εκ των οποίων είναι: «Πυροτεχνήματα» (Δωδώνη, 1974) «Προανακρούσματα» (Τομές, 1978), «Παρακείμενα» (Πλέθρον, 1971), «Περιστατικά» (Μπαρμπουνάκης, 1983), «Πολύχρωμα» (Γαβριηλίδης, 1990), «Παράθυρα» (Πανδώρα, 1999), «Η αναγκαιότητα της γλώσσας» (Αλφειός, 2003).

Άρθρα, σχόλια, κριτικές και συνεντεύξεις του έχουν δημοσιευθεί σε διάφορα λογοτεχνικά έντυπα. Μερικά ποιήματά του έχουν μεταφραστεί σε ξένες γλώσσες και άλλα περιλαμβάνονται σε ποιητικές ανθολογίες. Με το ποιητικό του έργο έχουν ασχοληθεί κριτικοί και λογοτέχνες. Από το 1982 είναι τακτικό μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών.

Ο α΄ τόμος των «Πεπραγμένων» του Γιώργου Καραντώνη αποτελείται από 19 ποιητικές συλλογές, εκ των οποίων οι 15 κυκλοφόρησαν αυτοτελώς και τρεις ενσωματώνονται στις συλλογικές εκδόσεις «Περιγράμματα», «Πύρανχος», «Πεφταστέρια». Η τελευταία συλλογή «Πολύτροπα» δεν έχει εκδοθεί, καθώς περιέχει ποιήματα των τελευταίων χρόνων. Η θεματική των ποιημάτων του αξιολογείται σε τέσσερεις ενότητες: Η πρώτη ενότητα περιέχει ποιήματα ειρωνικά, εξωστρεφή, με διαθέσεις σαρκασμού και η δεύτερη ενότητα μοιάζει συνέχεια της πρώτης, αλλά είναι πιο συγκεκριμένη, δηλ. περιλαμβάνει τη διαμαρτυρία του ποιητή σε δύσκολες εποχές (χρόνια δικτατορίας), νεανικές εκρήξεις σε χρόνους πολιτικής στράτευσης, ακόμη και κριτική στην καθιερωμένη ποιητική και καλλιτεχνική δημιουργία. Η τρίτη ενότητα αποκαλύπτει τον συναισθηματικό κόσμο του ποιητή, αφού αφορά ποίηση στην οποία κυριαρχεί το ερωτικό στοιχείο, αλλά ταυτόχρονα απαισιόδοξα και μελαγχολικά ποιήματα. Η τελευταία ποιητική ενότητα αλλάζει σκηνικό. Χαρακτηρίζεται «ελληνοκεντρική», «νατουραλιστική». Συγκεκριμένα, τα περισσότερα είναι ποιήματα εμπνευσμένα από το καλοκαίρι, την θάλασσα, τις ακρογιαλιές, τα ελληνικά νησιά, τον ήλιο του μεσημεριού. Ποιητική γραφή προσεγμένη στις λέξεις, όπου συνδυάζεται ο λυρισμός και ο ερωτικός λόγος με την αγνή ελληνική φύση.

Όπως δείχνει το έργο του Γ. Καραντώνη, ο ποιητής ξεκίνησε σαν ποιητής της μεγαλούπολης, στη συνέχεια όμως η έμπνευσή του και το σκηνικό των ποιημάτων μετατοπίζονται στην ελληνική φύση του ηλιόλουστου θαλασσινού καλοκαιριού. Δεν είναι άδικο, όπως και ο ίδιος διατυπώνει στα «προλεγόμενα» του έργου του, να χαρακτηρισθεί ποιητής της σύγχρονης πόλης και της ελληνικής φύσης. Όσον αφορά τον τρόπο γραφής του, είναι «πλουραλιστικός, οι συλλογές πρώτων δεκαετιών της ποιητικής του δημιουργίας κυριαρχούνται από τον ελεύθερο στίχο. Ανακαλύπτει αργότερα την ομοιοκαταληξία και το μέτρο, για να καταλήξει σε μια συνύπαρξη της παραδοσιακής γραφής με μια νεωτερική θεματική των ποιημάτων». 

Ένα είδος ποίησης που μας ήλθε από την Ιαπωνία  κατά τον μεσοπόλεμο, τα Χάι-Κάι, γοητεύει τον Γ. Καραντώνη. Διατηρεί το είδος αυτό στον αυστηρά παραδοσιακό του κανόνα, δηλ. τρεις στίχοι με δεκαεπτά συλλαβές, πέντε στον πρώτο, επτά στο δεύτερο και πέντε στον τρίτο. 

Αρκετές σελίδες του έργου του καταλαμβάνουν τα λογοπαίγνια, ποιήματα σατυρικού περιεχομένου, όπως και ποιήματα με επιδράσεις από τα σύγχρονα ιδεολογικά και αισθητικά ρεύματα, του λετρισμού, της οπτικής ποίησης, της «συγκεκριμένης ποίησης». Ο Γ. Καραντώνης έχει εκφράσει την αντίθεσή του στους ποιητές αυτών των ρευμάτων. Καταπιάνεται όμως με αυτό το είδος της «νέας ποίησης», με διάθεση παιχνιδιού προς τέρψιν και ευχαρίστηση του ίδιου και των αναγνωστών του. Γιατί, όπως τονίζει και ο ίδιος, το παιχνίδι - από τους προϊστορικούς ήδη χρόνους - ήταν άρρηκτα δεμένο με την ποίηση και την τέχνη. 

Τα εκτενή «προλεγόμενα» του βιβλίου είναι μία αυτοκριτική του ποιητή, μια αποκάλυψη για την σχέση του με την ποίηση, στα 50 χρόνια που ακατάπαυστα την υπηρετεί.

Λουκάς Θεοχαρόπουλος 


Από τη συλλογή «Πυροτεχνήματα»: 

ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΥΔΡΟΧΟΟΥ

Σημαίες, εσώρουχα, σεντόνια
όλα μπερδεύονται
κάτω απ' έναν ξένο ουρανό.
Ένα κρύο μέταλλο μες στον άδειο χώρο
ο χειμώνας
μ' ένα κομμάτι φως από κείνο τον Οχτώβρη
να λέει την εποποιία του στον παγωμένο αγέρα
εδώ όπου το σώμα σου δεν είναι παρά μια απουσία.
Τώρα που κλείνει η δίφυλλη μέρα
κάνεις να ηχήσουν μέσα μου
σπηλιές σιωπής
βάζεις φωτιά σ' ένα σωρό μπαγιάτικες εικόνες
κι εγώ
σαν τις φωτοβολίδες σκορπώ ψηλά τις λέξεις μου.
Πλάθω
έναν καινούργιο Γαλαξία στο στερέωμα.

1966-1974



Από τη συλλογή «Προανακρούσματα»: 

ΤΑ ΠΕΠΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ
(1967-1977)

Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΚΙΝΓΚ ΚΟΝΓΚ

Στην αρχή μου βρίσκεται το τέλος μου.
Τ.Σ. Έλιοτ

Τι γυρεύω σ' αυτή την απέραντη πόλη
στη δικιά σας την πόλη
στενή φυλακή για μένα
φέρνω μαζί μου τ' όνειρο της ζούγκλας μου
κι έναν αγέρα λευτεριάς πρωτογνώριστο
φέρνω μαζί μου το δικό μου το θάνατο
στενά δεμένο
μ' ό ,τι πολύ αγάπησα
σε κάθε μου βήμα
που συγκλονίζει
τους άδειους σας δρόμους
καθώς με τρυπούν
χιλιάδες ηλεχτρικά σπαθιά
οι ατέλειωτες διαφημίσεις
που μ' αυτές τραγουδά η πολύβοη πόλη.
Φωνές μακρινές ξετυλίγονται
μες στην ξεκοιλιασμένη νύχτα
το τέρας! το τέρας!
γύρω μου πλέκεται η παγίδα του τέλους
μα εγώ προχωρώ
καρφωμένος στο ακατόρθωτο όραμα
αληθινά μόνος
σωστά μόνος
θέλω να σβήσω την άχρωμη φύση σας
γκρεμίζοντας μονάχος μου τις γέφυρες
θέλω να φύγω, να χαθώ
να δώσω ένα πελώριο κατακόκκινο φιλί στη νύχτα
τώρα που η πολιτεία πεσμένη ανάσκελα μου παραδίνεται.
Αχ! μεθυσμένη μοναξιά
λίγη αγάπη ζήτησα
κι η ομορφιά με σκότωσε.
Στο τέλος μου βρίσκεται η αρχή μου.

11/2/1975



Από τη συλλογή «Περιστατικά»:

ΣΠΟΥΔΕΣ

ΔΩΔΕΚΑ ΧΑΪ ΚΑΪ

Λευκό το φως μου
κι οι ασημένιες λέξεις
πώς γυαλίζουνε.

*

Η νύχτα είναι
μια κλειδαρότρυπα:
δέ­ος και μυστήριο.

*

Ένα φεγγάρι
όλο δροσιά και σιωπή
διάφανη χάρη.

*

Βουβή σελήνη
στο βάθος της φωλιάζουν
τα περιστέρια.

*

Μέσα στη φλόγα
υπάρχει πάντοτε μια
καρδιά που λιώνει.

*

Να τος ο μόνος
τέλεια αθάνατος:
εί­ναι ο θάνατος.


Γενάρης - Φλεβάρης 1982



Από τη συλλογή «Πρισματικά»: 

14/5/1989, των Μυροφόρων, γιορτή της Μητέρας, Αθήνα


Κυριακή
μυροφόρα μητέρα
κυανή Κυριακή
μια γαλάζια κηλίδα στη σκουρόχρωμη μνήμη
η θάλασσα
κι η πολιτεία
ανυπεράσπιστη
στις κραυγές των κιβδηλοποιών
που επαιτούν τον ψήφον ημών τον επιούσιον



28/5/1989, Πόρτο Γερμένο (αρχαία Αιγόσθενα)

Μέσα από τ' αρχαία τείχη
το παλιό ξωκλήσι αναδύεται.
Πέρα απ' τα ίχνη του χρόνου
το ίδιο πάντα τοπίο
προσμένει.
Όλα υπάρχουν στο εύθραυστο ποίημα:
Το πεύκο, το κυπαρίσσι, η ελιά, η θάλασσα
και οι βαριές πέτρες της μνήμης
κάτω απ' τον ήλιο του μεσημεριού
στ' απέριττα υψώματα.

20/8/1989, αρχαία Σικυώνα

Στο Γιάννη Σώκο


Μερικές κολώνες ορθές
γύρω γύρω ελιές και βερικοκιές
μες στα παλιά λιθάρια
τώρα φυτρώνουνε της λήθης τ' αγριόχορτα
κι οι αγριοαχλαδιές
και στο καταστραμμένο θέατρο
το εφήμερο τζιτζίκι μονότονα ηχά
στην αιωνιότητα.



Από τη συλλογή «Πορίσματα – Προβλήματα»:

ΕΤΑ ΕΙΚΟΣΙ ΕΤΗ

ΑΝΗΣΥΧΗ ΖΩΗ ΣΤΗ ΛΙΜΝΟΥΠΟΛΗ

Ήρθε και σε μας το κακό σιγά σιγά
οι λύκοι* μάς απειλούνε καθημερινά
κλοπές, ληστείες, διαρρήξεις
τρομοκρατικές επιθέσεις, βόμβες, εκρήξεις
δολοφονίες, βιασμοί, ναρκωτικά
δεν έχουμε ησυχία τώρα πια
ύφεση, ανεργία, κρίση, στασιμοπληθωρισμός
όλο και φουσκώνει αυτός ο ποταμός
οικονομικά σκάνδαλα, πλαστογραφίες, υπεξαιρέσεις
ποιον να πιστέψεις τελικά και ποιον να εξαιρέσεις;
Έχουμε και εκλογές- ποιον να ψηφίσεις
ποιον να διαλέξεις και ποιον ν' αφήσεις
με ποιον μπορείς να πας μπροστά
με όλα τα δεινά που ο τόπος τραβά
ποιος θα διορθώσει τούτα τα στραβά
τώρα που ξέφτισαν τα ωραία ιδανικά
θυμόμαστε με νοσταλγία τα χρόνια τα παλιά
κι αναπολούμε την καλή Λιμνούπολη διαρκώς και πιο συχνά!

25/7/1992



* συμμορία λύκων ληστών που λυμαίνεται τη Λιμνούπολη.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου